Birlik beraberlik de bir yere kadar

Son üç dört yılın maddi sıkıntıları yüzlerce yıllık ‘manevi meseleler’le birleşince Avrupa’nın üstünde nicedir dolaşan bir hayalet varlığını iyice hissettirmeye başladı: Ayrılıkçılık. Çok da uzak olmayan bir tarihte bambaşka bir Avrupa siyasi haritasına bakıyor olabiliriz.

Tek bir haftaya sığan gelişmeler gidişatı ortaya koyuyor: İspanya meclisinin itirazına rağmen Katalanya liderliği önce yerel seçim, sonra bağımsızlık referandumu kararından vazgeçmeyeceğini bildirdi. Belçika’nın resmen olmasa da fiilen bölünmesini isteyen Yeni Flaman İttifakı (N-VA) yerel seçimlerden birinci parti olarak çıktı. Sönmeye yüz tutmuş ‘Padanya ateşi’ harlanan Kuzey İtalyalılar sokağa dökülmeye başladı. Bağımsızlık yolunda en ileri adım ise Britanya’nın ‘daha az zengin’ İskoçya’sında atıldı: İki yıl sonra ciddi ciddi referandum yapılacak.

Elbette siyasi, tarihi ve kültürel boyutu da var ama mevzu büyük ölçüde ‘duygusal.’ Katalanlar Endülüslüleri, Flamanlar Valonları, Milanolular Sicilyalıları daha fazla ‘sırtlarında taşımak istemediklerini’ artık açıkça söylüyor.

N-VA lideri Bart de Wever, “İnek gibi sağılmaktan bıktı Flamanlar” diyordu seçimden önce. Parti son seçim başarısını bir ölçüde Sosyalist Parti hükümetinin vergileri artırma kararına muhalefet etmesine borçlu.

İtalyan Kuzey Birliği’nin yeni lideri Roberto Maroni geçenlerde, “Güney İtalya’nın Yunanistan’dan farkı yok. Esir aldılar bizi. Artık yeter” dedi. İtalya’da ‘Ayrılalım’ haykırışlarının en fazla hali vakti yerinde Venedik’ten ya da tüm Avrupa’nın en düşük işsizlik oranlarından birine sahip Güney Tirol bölgesinden yükselmesi boşuna değil.

Merkezi hükümeti ‘kepçeyle alıp kaşıkla vermek’le suçlayan Katalan lider Arturo Mas’a göre en iyisi Katalanya’nın kendi yağıyla kavrulması. Katalan ayrılıkçılar içine düştükleri mali krizden merkezi hükümeti sorumlu tutuyor. Ayrılıkçıların oranın son dört yılda ikiye katlanması rastlantı değil. İskoçlar gibi AB ortalamasının üstünde para kazanan Katalanlar, Bask tipi ileri düzeyde bir özerkliği de yeterli görmüyor.

Bağımsızlık referandumu için Londra’nın onayını koparmayı başaran Ulusal Parti’nin güçlenmesinde, üniversite harçlarının ve sağlık katkı paylarının yükseltilmesinden İskoçya’yı muaf tutmasının da payı var. Milli gelirde AB ortalamasının üstünde ama İngilizlerin gerisinde seyreden İskoçyalıların bağımsızlıktan bir beklentisi de Kuzey Denizi’nin petrol ve doğalgaz gelirinin tamamen kendilerine kalması. Ulusal Parti lideri Alex Salmond, İngiliz bayrağından kurtulmaya can atıyor ama İngiliz poundundan vazgeçmeye hiç niyeti yok.

Birlik projesi Avrupa’nın kaderinde ayrılık mı var bilinmez ama bağımsızlık çantada keklik değil. İskoçya’da ‘Britanya’dan ayrılalım’ diyenlerin oranı yüzde 30-40’larda. Katalonya’da halkın yüzde 43’ü kendi devletini istiyor ama yüzde 41’i de, ‘Ne gerek var’ görüşünde.

Ekonomik kriz Avrupa’da sadece halklar arasındaki dayanışmayı değil, o halkların kendi içindeki birlik beraberliği de çatırdatıyor. Ayrılıkçı bir damardan söz edilemeyecek Almanya’da bile Bavyera eyaleti, bütçesinden ‘daha az zengin’ eyaletlere kaynak aktarmasını öngören mali denge sistemi nedeniyle merkezi hükümetle mahkemelik. Bir Hollandalı için bir Yunanlı neyse bir Barcelonalı için bir Granadalı da o sanki. Anlaşılan o ki birlik beraberlik kardeşlik de bir yere kadar.

İNFO

İSKOÇYA – 305 yıllık ‘birliğin’ sonu gelebilir, İskoç bağımsızlık savaşçısı ‘Braveheart’ William Wallace’ın rüyası gerçek olabilir. Ulusal Parti muradına erdi; Londra’nın gönülsüz onayıyla 2014 sonbaharında İskoçlar bağımsızlık için sandık başına gidecek. İki seçenek var: Tamam mı, devam mı? Referandum için oy kullanma yaşı 16’ya çekildi. 2014, İngilizlere karşı girişilen ilk İskoç bağımsızlık savaşının da 700’üncü yılı.

Nüfus: 5.2 milyon
Nüfus Oranı: Yüzde 8
GSMH’ye Katkısı: Yüzde 8
İşsizlik: İskoçya yüzde 8.2
Britanya yüzde 8.1

KATALANYA: AB için Almanya neyse İspanya için Katalanya o. Süreç Britanya’daki gibi güzellikle ilerlemiyor. Katalan hükümeti önümüzdeki ay yerel seçim, önümüzdeki yıl bağımsızlık referandumu peşinde. İspanyol meclisi bu ay ezici çoğunlukla referandumu yasadışı ilan eden bir karar aldı. Ekonomik kriz ayrılıkçı akımı güçlendirdi. Geçen ay Barselona’da 1,5 milyon insan ‘bağımsızlık’ için yürüdü. Katalanların farklı bir dili ve kültürü var.

Nüfus: 7.5 milyon
Nüfus Oranı Yüzde 16
GSMH’ye Katkısı Yüzde 19
İşsizlik Katalanya yüzde 21
İspanya yüzde 22

FLAMANYA: Belçika’nın kuzey bölgesi. Özerk. Dili Felemenkçe. Fransızca konuşan Valonlar, Flamanların yanında yoksul kalıyor. Geçen pazar günü yapılan seçimlerden ayrılıkçı V-NA birinci çıktı. V-NA’nın kısa vadede hedefi federal Belçika’yı gevşek bir konfederasyona çevirmek. Belçika’nın verimli toprakları ve güçlü sanayisi Flamanların elinde, işsiz sayısı Valonya’nın yarısı kadar.

Nüfus: 6.2 milyon
Nüfus Oranı: Yüzde 69
GSMH’ye Katkısı: Yüzde 76
İşsizlik: Flamanya yüzde 4.3
Belçika yüzde 8.1

PADANYA: Ayrılıkçı Kuzey Birliği’nin İtalya’nın kuzeyine verdiği isim. Amaç, fakir ve tembel güneylileri, zengin ve çalışkan kuzeylilerin sırtından indirmek. Parti, AB’nin İtalya’ya dayattığı kemer sıkma politikasına da şiddetle karşı çıkıyor. Parti lideri Roberto Maroni geçenlerde, “Güney İtalya’nın Yunanistan’dan farkı yok. Artık yeter” dedi.

Nüfus: 33.3 milyon.
Nüfus Oranı: Yüzde yüzde 55
GSMH’ye Katkısı: Yüzde 60
İşsizlik: Padanya yüzde 4.2
İtalya yüzde 10.8

Avrupa’nın ‘dört çeker’i Katalanya, Baden Württemberg, Rhone-Alpes ve Lombardiya’nın gayrisafi hasılası, İspanya’dan fazla.

Bağımsızlık ateşi İspanya’nın Bask ve Fransa’nın Korsika bölgelerinde de sönmüş değil.

Hürriyet Pazar, 21 Ekim 2012

Reklamlar

About Erdal Güven

Journalist
Bu yazı Dünya içinde yayınlandı ve , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s