Beyaz duman çıkana kadar

Tempo yazısı: Dante’nin İlahi Komedya’da Cehennem’e layık gördüğü isimler arasında bir de papa vardır. “İçlerinden kimilerini tanıdım, korkaklığı yüzünden büyük görevi bırakıp kaçanın gölgesini de tanıdım” dizelerindeki gölge V. Selestino’ya aittir.

photo

Namı diğer Pietro Angelerio, 1294 yılının ortasında hiç heveslisi değilken papalığa seçilir. Ne var ki çok geçmeden ‘görevlerin en kutsalı’ ağır gelir V. Celestino’ya. Bunalır. Eski basit hayatını özlemeye başlar. Nitekim daha yıl sonu gelmeden, önce papaların da istifa edebilmesine olanak tanıyan bir karar yayınlar, ardından da hakiki huzuru bulmak uğruna inzivaya çekilmeye karar verdiği bildirir.

Hiç hoş karşılanmaz V. Celestino’nun kararı. O derece ki sonradan aziz ilan edilmesi bile V. Selestino’yu tarih önünde affettirmez ve bir daha hiçbir papa, Selestino adını almaz.

Selestino’nun istifası papalık tarihinde ilk ve sondu. Ta ki geçen aya kadar. Aralık 1294’ten Şubat 2013’e uzanan zaman zarfında tamamen kendi rızasıyla Katolik Kilisesi’nin o en yüksek koltuğundan kalkan görülmemişti (XII. Gregory’nin 1415’teki istifası kilisenin selameti uğuruna, zorakiydi).

Aciz papa

XVI. Benediktus’un 11 Şubat’ta açıkladığı istifa kararı, 1.3 milyarlık Katolik alemini (yarıya yakını Güney Amerika’da) bu yüzden şoke etti. Selefi II. Jean Paul gibi sevilen bir papa olduğu ya da parlak bir ruhani liderlik sergilediği için değil. Tam tersine…

Katolik Kilisesi sekiz yıllık XVI. Benediktus döneminde ne geçmişiyle yüzleşebildi ne de hızla değişen sosyal hayata ayak yak uydurma yolunda kaydadeğer bir adım atabildi. XVI. Benediktus, Vatikan’ın kronik ve akut sorunlarına çözüm üretmekte aciz kaldı. İlk günden itibaren Katolik Kilisesi’nin geleneksel değerlere sımsıkı sarılması gerektiğini savundu hep. Rahip evliliğine, boşanıp yeniden evlenenlerin Kilise’ye ‘tam kabul’üne, kürtaja (tecavüz vakalarında bile), ötanaziye, eşcinsel birlikteliklere, hatta prezervatif kulllanımına sonuna kadar karşı çıktı. Tutucu imajını yıkmak amacıyla Twitter hesabı (@pontifex) açması da pek işe yaramadı.

Bu kadarla kalsa iyi. Ama kalmadı. Özellikle son üç yıldaki vukuatlar XVI. Benediktus dönemini Vatikan tarihinin ‘kara yılları’ arasına yazdıracak kadar ağır.

Tacizler ve Vatileaks

Her şeyden önce tüm dünyaya yayılmış Katolik kiliselerinin dört duvarı arasında pedofili başta olmak üzere binlerce cinsel taciz vakası ortaya çıktı. O derece ki XVI. Benediktus yarım ağızla da olsa defalarca duyduğu utancı dile getirip özür dilemek zorunda kaldı. Ama ne taciz iddialarının ardı arkası kesildi, ne de tacizcilikle suçlanan din adamlarına karşı açılan davaların. Kesilecek gibi de değil.

Yine aynı dönemde Vatikan’dan yükselen yolsuzluk kokuları burun direklerini sızlatmaya başladı. Sonunda, bizzat XVI. Benediktus’un uşağı Paolo Gabriele tarafından sızdırıldığı anlaşılan belgeler saçıldı ortaya. Bu sayede bugün Wikileaks’e atfen bir ‘Vatileaks’ külliyatı var elimizde.
Vatikan ile ‘dış dünya’ arasında cereyan eden akçeli işlerde dönen rüşvetler, entrikalar, adam kayırmalar 32 kısım tekmili birden kitaplara konu oldu. O hengamede Vatikan Bankası’nın adı düpedüz kara para aklama işlerine karıştı. İş öyle bir noktaya geldi ki banka müdürü, hayli kavga dövüşlü bir ‘yönetim kurulu’ toplantısının ardından görevden alındı.

Daha neler neler… Velhasıl XVI. Benediktus dönemi Vatikan’ın türlü çeşitli skandallarla çalkalandığı bir dönem olarak geçecek tarihe. Ve tüm bu ‘pislik’lerin onca zamandır örtbas edilmesinden XVI. Benediktus’u bizzat sorumlu tutanların sayısı hiç de az değil.

Tüm bu olup bitenlerin yorgunluğu mu yoksa ilerleyen yaşının ağırlığı mı havlu attırdı XVI. Benediktus’a bilinmez. Bilinen o ki halefi, devraldığı enkazı nasıl kaldıraracağına kafa yorarken XVI. Benediktus Lazio’nun Castel Gandolfo köyündeki yazlık saray misali manastıra çekilecek ve ömrünü bir münzevi olarak tamamlayacak.

Selestino’yle kariyerleri benzedi ama sonları benzemez umulur ki. Ne de olsa, halefi VIII. Boniface, V. Selestino’ya inziva hayatını çok görüp bir kaleye hapsettirmişti. Nihayet 1,5 yıl kadar sonra V. Selestino son nefesini o kalede vermişti. Kimilerine göre VIII. Boniface’nin zoruyla…

Satılık papa

Papalık tarihinin en ilginç figürlerinden biri IX. Benediktus’tur. Tarihe yalnızca, iki kez seçilen tek papa olarak geçmez IX Benediktus. Daha önemlisi, ‘para ve uçkur’ uğruna bırakmıştır koltuğu. 1045’te. Önce vaftiz babasına papalığı para karşılığı devreder, sonra da hayatının kadınına koşar. Katolik tarihinde ‘edepsizin önde gideni… nice zina ve cinayetin başrol oyuncusu… papaların yüz karası’ gibi sıfatlarla anılır kendisi.

En uzun seçim

1271’de kardinallerin papayı seçmesi tam 33 ay sürmüştü. Halkın sabrı taşınca seçim bir an önce bitirsinler diye kardinaller bir kaleye kilitlenmiş, öğünleri azaltılmış, hatta toplandıkları salonun çatısı sökülüp açıkta bırakılmışlardı. Böylesi sancılı bir sürecin ardından X. Gregory ismiyle koltuğa oturan papa, yeni kurallar getirdi: Bundan böyle seçimler tam tecrit bir ortamda yapılacak, kardinalllerin öğünleri aşamalı olarak azaltılacaktı, ta ki ekmek ve suya talim edene kadar. Hal böyle olunca X. Gregory’nin halefi bir gün içinde seçiliverdi, onun halefi de yedi günde!

Beyaz duman çıkana kadar

Bir yas tutulmayacağı için yeni papayı seçim süreci bu ay ortasında başlayacak. Peki nasıl? Yeni papa, ‘papabile’ (papalığa ehil) kardinaller arasından seçilecek. Şu an 69 ülkede 203 kardinal var, ancak 1975’ten beri seçime (Konklav) 80 yaşını aşmamış kardinaller katılabiliyor. Azami sayı 120. Bu seçimde 118 kardinal yer alacak. 10 aday var ama favori yok.

Oylama Vatikan’ın mimari harikası Sikstus Şapeli’nde yapılıyor. Eskiden kardinaller ‘Ekstra omnes’ (İşi olmayan herkes dışarı) dendikten sonra Sikstus Şapeli’ne kapanır, salonda yer içer, yatar uyur, seçim bitene kadar çıkmazdı.

Tecrit ve gizlilik hali sürüyor. Seçim boyunca kardinaller dış dünyayla tüm bağlantıyı kesiyor. Tek istisna tıbbi bir müdahale gerekmesi. Telefon yok, televizyon yok, radyo yok, gazete yok. Kimseyle konuşmak da yok.

Son papa XVI. Benediktus’a kadar Konklav, saygı duyulası olduğu kadar korkulası bir süreçti. Katı kurallar zaman içinde yumuşatıldıysa da kardinaller yine tecrit halinde, Havariler Sarayı içindeki bir yatak bir döşek odalarda kalıyordu. II. Jean Paul döneminde, 1996’da kurallar gevşetildi. Kardinaller artık seçim süresince banyo tuvaletli 108 suit, 23 de single odanın bulunduğu, yeni inşa edilmiş bir misafirhanede kalıyor. Oylamanın yapıldığı Sikstus Şapeli’ne otobüsle gidip geliyorlar. XVI. Benediktus böyle bir ortamda dördüncü tur oylama sonucunda bir gün içinde seçilmişti.

Her gün kapalı zarf usulüyle dört oylama yapılıyor. Adaylardan biri üçte iki çoğunluğun bir fazlası kadar oy alana kadar oylama sürüyor. Her oylama sonucu ‘dış dünya’ya dumanla haber veriliyor. Oylamada papa seçilemediyse tüm pusulalar salondaki bir sobaya atılıp yakılıyor, üstüne de boya dökülüyor ki duman siyah çıksın.

Oylama böylece sürüp gidiyor, ta ki papa seçilene kadar. Papa seçilince pusulalar yine yakılıyor, ancak bu kez boya dökülmüyor ki beyaz duman çıksın. Ardından da Aziz Peter Bazilikası’nın balkonundan o meşhur duyuru yapılıyor: “Annuntio vobis gaudium magnum… habemus papam” (Büyük bir memnuniyetle bildiririm ki artık bir papamız var). Nihayet papanın da arzı endam etmesiyle süreç son buluyor.

Yerinde sayan bir kilise

* Katoliklerin yarıya yakını, yüzde 42’si Güney Amerika ülkelerinde. En yüksek Katolik nüfus Brezilya’da (150 milyon). Avrupa’da en fazla Katolik (57 milyon) İtalya’da yaşıyor. Afrika’da Katolik nüfusun en yoğun olduğu ülke ise Demkoratik Kongo Cumhuriyeti (36 milyon). 1970’lerin başından itibaren toplam Katolik nüfus yerinde sayıyor denebilir. Avrupa’da gerilerken Afrika’da artış var.

Tempo, Mart 2013

Reklamlar

About Erdal Güven

Journalist
Bu yazı Dünya içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s